Peranan Perniagaan Keluarga dalam Ekonomi Asia

Oleh Brian Tr · Dikemas kini 4 Oktober 2026

Di sebahagian besar Asia, syarikat besar yang tipikal tidak dimiliki oleh dana pencen atau ramai pemegang saham kecil. Ia dikawal oleh sebuah keluarga. Itu benar bagi pemaju hartanah Hong Kong, konglomerat Indonesia, chaebol Korea dan kumpulan runcit Thailand, dan ia membentuk cara modal dikumpulkan, cara politik dan perniagaan berinteraksi, serta betapa pantasnya ekonomi berkembang.

Artikel ini ialah hab bagi bahagian Perniagaan Keluarga di Asia dalam pustaka ini. Ia merangkumi sejauh mana kawalan keluarga tersebar merentasi ekonomi Asia, sebab ia begitu lazim, dan perdebatan lama dalam kalangan ahli ekonomi sama ada ia tindak balas yang cekap terhadap institusi yang lemah atau beban kepada pertumbuhan. Empat artikel pendamping membincangkannya dengan lebih mendalam: perniagaan keluarga di Asia Tenggara, konglomerat keluarga Asia, rangkaian hubungan dalam perniagaan keluarga Asia dan generasi seterusnya dalam perniagaan keluarga Asia.

Fakta Utama

• Dalam sampel 2,980 syarikat tersenarai awam di sembilan ekonomi Asia Timur, dengan pemilikan diukur pada akhir 1996, keluarga ialah pemilik pengawal muktamad bagi 68.6% firma Indonesia, 67.9% firma Korea dan 64.7% firma Hong Kong, menggunakan had hak mengundi 10% (Claessens, Djankov, Fan dan Lang, 2000).
• Jepun ialah pengecualian dalam sampel itu: hanya 13.1% firma tersenarainya dikawal keluarga, dan 38.5% ialah institusi kewangan yang dimiliki secara meluas (sumber yang sama).
• Kumpulan perniagaan lazim di seluruh pasaran baru muncul, dan Khanna dan Yafeh (2007) merumuskan bahawa ia boleh menjadi "paragon" atau "parasit" bergantung pada keadaan ekonomi (Journal of Economic Literature).
• Morck, Wolfenzon dan Yeung (2005) berhujah bahawa kawalan aset korporat yang meluas oleh beberapa keluarga mengherotkan peruntukan modal dan mengurangkan kadar inovasi (NBER Working Paper 10692).
• Kajian terhadap kira-kira 100 keluarga perniagaan utama Thailand mendapati prestasi firma menurun apabila lebih ramai anak lelaki pengasas tersedia untuk mengambil alih kawalan selepas pengasas tiada (Bertrand, Johnson, Samphantharak dan Schoar, 2008).

Sejauh Mana Kawalan Keluarga Tersebar

Ukuran yang paling banyak dipetik ialah kerja Stijn Claessens, Simeon Djankov, Joseph Fan dan Larry Lang, yang menjejaki pemilik muktamad bagi 2,980 syarikat tersenarai di sembilan ekonomi Asia Timur. Pemilikan muktamad bermaksud mengikuti rantaian pegangan sehingga ke pihak yang benar-benar mengawal firma, bukan sekadar membaca nama terbesar dalam daftar saham. Data pemilikan dikumpulkan setakat Disember 1996, jadi angka itu ialah gambaran seketika sebelum krisis kewangan Asia, bukan bacaan semasa.

Jadual di bawah menunjukkan bahagian firma tersenarai dalam setiap ekonomi yang pemilik pengawal muktamadnya ialah keluarga, negara, atau tiada sesiapa (institusi kewangan yang dimiliki secara meluas atau syarikat yang dimiliki secara meluas), menggunakan had hak mengundi 10% dalam kajian itu (Claessens et al., 2000).

Tiga corak menonjol. Pertama, di luar Jepun, keluarga ialah kategori pemilik pengawal tunggal terbesar dalam setiap ekonomi yang disenaraikan, daripada kira-kira 42% di Filipina hingga hampir 69% di Indonesia. Kedua, negara penting di sesetengah tempat: ia mengawal 23.6% firma tersenarai Singapura dan 18.2% firma Malaysia. Ketiga, syarikat yang dimiliki secara meluas, gambaran lalai dalam buku teks kewangan korporat, ialah pengecualian. Di Indonesia hanya 3.8% firma ialah institusi kewangan yang dimiliki secara meluas dan 16.8% syarikat yang dimiliki secara meluas.

Satu peringatan tentang cara membaca jadual itu. Sampelnya ialah firma tersenarai, yang hanya sebahagian daripada mana-mana ekonomi. Kawalan keluarga ke atas syarikat persendirian kecil dan sederhana ialah persoalan berasingan yang tidak diukur oleh kajian yang dipetik di sini. Dan angka berubah mengikut ambang kawalan: pada had hak mengundi 20% yang lebih ketat, kertas yang sama melaporkan pecahan yang berbeza, dengan bahagian keluarga Jepun jatuh kepada 9.7% dan Korea kepada 48.4%. Nota Bank Dunia 1999 oleh pengarang, yang digunakan dalam artikel Asia Tenggara, menggunakan had 20% dan memberi pemberat kepada firma mengikut permodalan pasaran, jadi angka negaranya berbeza daripada jadual ini.

Adakah Ia Berubah?

Richard Carney dan Travers Child membandingkan pemilikan syarikat tersenarai terbesar Asia Timur pada 1996 (1,606 firma) dan 2008 (1,386 firma). Dapatan mereka lebih tentang politik berbanding ekonomi: apabila susunan politik status quo kekal, susunan pemilikan sedia ada kekal sama atau menjadi lebih mantap, dan apabila perubahan politik besar berlaku, pemilikan korporat berubah dengan ketara. Mereka juga mendapati negara semakin penting sebagai pemilik (Carney dan Child, 2013, Journal of Financial Economics). Kesimpulan untuk artikel ini ialah kawalan keluarga di Asia bukan ciri budaya yang tetap. Ia mengikut institusi di sekelilingnya.

Perbezaan Serantau

Bukti di atas paling kukuh bagi Asia Timur dan Asia Tenggara, dan ia berbeza mengikut wilayah.

Asia Timur. Hong Kong, Taiwan dan Korea berada dalam lingkungan 60% pertengahan bagi kawalan keluarga dalam kalangan firma tersenarai dalam data 1996, manakala Jepun ialah pengecualian yang jelas, dengan bank dan syarikat lain memegang sebahagian besar kawalan. Chaebol Korea ialah contoh paling terkenal bagi kumpulan keluarga besar yang merentasi pelbagai industri.

Asia Tenggara. Indonesia mempunyai bahagian keluarga tertinggi dalam sampel, dengan Malaysia, Thailand dan Singapura antara 52% dan 58%. Filipina mempunyai bahagian keluarga terendah dalam kalangan ekonomi bukan Jepun, iaitu 42.1%, bersama bahagian syarikat yang dimiliki secara meluas yang tertinggi. Singapura dan Malaysia menunjukkan peranan negara yang paling besar. Artikel pendamping tentang perniagaan keluarga di Asia Tenggara merangkumi dinasti wilayah itu dan rangkaian diaspora Cina di sebalik kebanyakannya.

Asia Selatan. Penyelidikan paling terkenal tentang firma keluarga Asia Selatan berkait dengan kumpulan perniagaan India yang pelbagai, dan dapatan umum tentang kumpulan perniagaan di pasaran baru muncul merangkumi mereka. Artikel ini tidak memetik peratusan kawalan keluarga peringkat negara bagi Asia Selatan kerana sumber primer yang melaporkan angka setanding tidak dapat disahkan di sini. Struktur kumpulan itu sendiri dibincangkan dalam konglomerat keluarga Asia.

Mengapa Kawalan Keluarga Begitu Mendalam di Asia

Penyelidik menunjukkan beberapa sebab yang bertindih. Ia paling baik dibaca sebagai hipotesis yang selari dengan bukti, bukan satu punca yang terbukti.

1. Institusi yang lemah atau muda. Apabila mahkamah menguatkuasakan kontrak secara tidak sekata, maklumat kredit nipis dan perlindungan pemegang saham minoriti lemah, pihak luar enggan menyerahkan wang kepada pengurus profesional yang tidak dapat mereka awasi. Keluarga mengisi jurang itu: mereka mempercayai satu sama lain, boleh memantau satu sama lain, dan sering mempunyai reputasi untuk dipelihara. Khanna dan Yafeh menggambarkan kumpulan perniagaan sebagai tindak balas kepada keadaan ekonomi yang berbeza-beza, iaitu logik yang sama yang digunakan pada sekumpulan firma (Khanna dan Yafeh, 2007).
2. Perindustrian yang lewat dan dipandu negara. Di beberapa ekonomi Asia, kerajaan mengarahkan kredit dan lesen kepada firma pilihan semasa perindustrian pesat. Firma keluarga yang rapat dengan negara membesar, dan susunan politik yang menjadikan mereka besar juga melindungi mereka. Ia selari dengan dapatan Carney dan Child bahawa politik yang tidak berubah seiring dengan pemilikan yang tidak berubah (Carney dan Child, 2013).
3. Alat kawalan yang meregangkan modal sesebuah keluarga. Piramid, pegangan silang dan saham dwi-kelas membolehkan keluarga mengawal syarikat sambil memiliki hanya sebahagian kecil aliran tunainya. Claessens dan rakan sekerja mendokumenkan bahawa hak mengundi kerap melebihi hak aliran tunai di kesemua sembilan ekonomi yang mereka kaji, melalui struktur piramid dan pegangan silang (Claessens et al., 2000).
4. Pasaran modal yang kecil dan berasaskan kepercayaan. Apabila pasaran saham cetek dan kredit bank ialah sumber pembiayaan utama, pendapatan tertahan dan wang keluarga lebih penting, dan pemilik yang membekalkan modal mengekalkan kawalan. Artikel struktur pemilikan menerangkan bentuk undang-undang yang digunakan keluarga untuk memegang kawalan itu.

Perdebatan Ekonomi: Kecekapan atau Pengukuhan Kedudukan?

Ahli ekonomi berbelah bahagi sama ada kawalan keluarga baik untuk sesebuah ekonomi. Kedua-dua pihak mempunyai bukti.

Pandangan kecekapan

Kajian Khanna dan Yafeh tentang kumpulan perniagaan di seluruh pasaran baru muncul mencadangkan taksonomi kumpulan dan berhujah bahawa ia boleh menjadi "paragon," mengisi jurang yang ditinggalkan oleh pasaran dan institusi yang tiada, atau "parasit" (Khanna dan Yafeh, 2007). Di sisi paragon, sesebuah kumpulan boleh memindahkan modal, bakat dan kepakaran antara firmanya sendiri apabila tiada pasaran luar yang melakukannya. Bennedsen, Fan, Jian dan Yeh membuat hujah berkaitan daripada data penggantian firma keluarga Cina. Rangka kerja mereka berpendapat bahawa keluarga mengurus firma mereka kerana mereka boleh memberi sumbangan yang tidak dapat diberikan oleh pengurus bukan keluarga, dan bahawa struktur firma keluarga ialah penyesuaian kepada peluang dan kekangan persekitaran (Bennedsen et al., 2015, Journal of Corporate Finance).

Pandangan pengukuhan kedudukan

Bacaan yang lebih suram datang daripada Morck, Wolfenzon dan Yeung. Mereka berhujah bahawa sesebuah keluarga boleh mengawal sebuah korporasi melalui piramid dan saham super-undi tanpa pelaburan modal yang sepadan, sekali gus mewujudkan masalah agensi dan pengukuhan kedudukan, dan bahawa pemilik pengawal boleh mengalihkan sumber untuk faedah peribadi melalui transaksi dalam piramid. Pada peringkat ekonomi, kata mereka, kawalan aset korporat oleh beberapa keluarga mengherotkan peruntukan modal dan mengurangkan inovasi. Mereka juga berhujah bahawa pemilik pengawal piramid mempunyai pengaruh politik jauh melebihi kekayaan mereka, yang mereka namakan pengukuhan kedudukan ekonomi (Morck, Wolfenzon dan Yeung, 2005, NBER Working Paper 10692).

Bukti peringkat firma di Asia Timur condong ke arah yang sama dalam satu perkara. Claessens dan pengarang bersama mendapati hak aliran tunai yang lebih tinggi seiring dengan penilaian pasaran yang lebih tinggi, manakala sisihan hak mengundi daripada hak aliran tunai, melalui piramid, pegangan silang dan saham dwi-kelas, seiring dengan nilai pasaran yang lebih rendah. Mereka merumuskan bahawa risiko rampasan hak pemegang saham minoriti ialah masalah prinsipal-ejen utama bagi syarikat awam di Asia Timur (Claessens, Djankov, Fan dan Lang, 2000). Dalam bahasa mudah: pasaran kelihatan gembira apabila keluarga mempunyai wang sebenar dipertaruhkan, dan tidak gembira apabila keluarga mengawal jauh lebih banyak daripada yang dimilikinya.

Cara Memegang Kedua-dua Pandangan

Kedua-dua kem itu kurang bertentangan berbanding yang kelihatan. Hujah kecekapan paling kukuh apabila institusi lemah dan kumpulan mengisi jurang sebenar. Hujah pengukuhan kedudukan paling kukuh apabila kumpulan itu kekal selepas jurang tertutup dan keluarga menggunakan pengaruh politiknya untuk menghalang pesaing. Firma keluarga yang sama boleh menjadi paragon dalam satu dekad dan parasit dalam dekad berikutnya, itulah sebabnya soalan "adakah kawalan keluarga baik?" tiada satu jawapan. Bertanya "apa yang dilakukan oleh kawalan keluarga ini untuk pihak luar firma sekarang?" lebih mendekati kebenaran.

Apa yang Berlaku Apabila Pengasas Menyerahkan Tugas

Kawalan keluarga ada had masa. Bertrand, Johnson, Samphantharak dan Schoar membina set data kira-kira 100 keluarga perniagaan utama Thailand dan mendapati perkaitan positif yang kuat antara saiz keluarga dengan penglibatan keluarga dalam pemilikan dan kawalan. Mereka juga mendapati anak lelaki pengasas memainkan peranan besar dalam pemilikan dan lembaga, terutamanya selepas kematian pengasas, dan bahawa lebih ramai anak lelaki seiring dengan prestasi firma yang lebih lemah selepas pengasas tiada. Penjelasan yang mereka cadangkan ialah pencairan pemilikan dan kawalan merentasi keturunan yang sama berkuasa, yang mewujudkan perlumbaan ke bawah dalam mengalihkan sumber keluar daripada firma kumpulan itu (Bertrand et al., 2008, Journal of Financial Economics).

Dapatan itu khusus kepada keluarga Thailand yang dikaji, tetapi ia menggemakan corak yang muncul di mana-mana kumpulan yang diterajui pengasas bertemu generasi kedua dan ketiga. Penggantian ialah tempat kisah kecekapan paling kerap bertukar menjadi kisah pengukuhan kedudukan. Artikel penggantian perniagaan keluarga dalam pustaka ini merangkumi mekanismenya, dan perniagaan keluarga Asia generasi seterusnya melihat bagaimana keluarga Asia mengendalikan peralihan itu hari ini.

Apa yang Boleh Diambil oleh Pengendali Perniagaan

Anda tidak perlu menjadi firma keluarga untuk berurusan dengan satu. Pembekal, pemberi pinjaman, pelabur dan rakan kongsi di Asia kerap berhadapan pihak lawan yang dikawal keluarga. Beberapa bacaan praktikal timbul daripada bukti itu:

• Semak jurang aliran tunai berbanding mengundi. Keluarga yang memiliki 10% aliran tunai dan mengawal 50% undi mempunyai insentif yang berbeza daripada yang memiliki 50% kedua-duanya. Carta pemilikan lebih penting daripada nama jenama.
• Petakan kumpulan, bukan hanya syarikat. Transaksi pihak berkaitan dalam kumpulan ialah tempat manfaat dan penyalahgunaan berada. Struktur pegangan, yang dibincangkan dalam syarikat pegangan keluarga, sering mendedahkan lebih banyak daripada akaun syarikat operasi.
• Baca politik. Jika Carney dan Child betul bahawa politik yang stabil memelihara pemilikan, perubahan kerajaan atau peraturan ialah isyarat bahawa gambaran kawalan mungkin beralih.
• Perhatikan kalendar penggantian. Kumpulan cenderung paling terdedah apabila pengasas bersara dan beberapa pewaris berkongsi kawalan.
• Anggap hubungan membawa bobot. Sebahagian besar cara kumpulan ini beroperasi bergantung pada kepercayaan peribadi, yang dibincangkan secara terperinci dalam artikel tentang rangkaian hubungan dalam perniagaan keluarga Asia.

Ke Mana Selepas Ini

• Perniagaan keluarga di Asia Tenggara merangkumi dinasti wilayah itu dan apa yang membezakan mereka.
• Konglomerat keluarga Asia merangkumi chaebol, kontras keiretsu dan kumpulan yang dipelbagaikan.
• Rangkaian hubungan dalam perniagaan keluarga Asia merangkumi kepercayaan, guanxi dan ikatan diaspora.
• Perniagaan keluarga Asia generasi seterusnya merangkumi penggantian dan keutamaan generasi baharu.
• Pempelbagaian perniagaan keluarga merangkumi sebab begitu banyak keluarga menjalankan kumpulan berbilang industri.